ينفورماتسيا اشكەرەلەۋ: mzjubao@cnr.cn

اۋىل اۋانى

قاراپايىم جاننىڭ ونەردەگى ەنشىسى

来源:جۇڭگو قازاق راديو تورابى     |责编:阿依娜古丽|     发布日期: 2020-06-24 10:15


تاۋلە قۇماش ۇلى


    شي جينپيڭنىڭ جاڭا ٴداۋىر جۇڭگوشا ەرەكشەلىككە يە سوتسياليزىم يدەياسىن ۇيرەنۋ، دايەكتىلەندىرۋ سىندى نەگىزگى جەلىنى ارقاۋ ەتىپ، ەكى ءماجىلىستىڭ رۋحىن ۇيرەنۋ ارقىلى ءار ۇلت حالقىن سان-سانالى شارۋاشىلىقپەن شۇعىلداندىرىپ، وتباسى تۇرمسىن جاقسارتىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلۋعا قالىڭ پارتيالى باسشى كادرلار باستاماشى، حالىق بۇقاراسى بەل شەشە كرىسپ جاتقان 6-ايدىڭ ءبىر كۇنى كەدەيلىكتەن ارىلۋدىڭ تاعى ءبىر اتويشسى ءارى اتسىز جاۋىنگەر بولعان اقپارات قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاتارىندا مەندە اۋدان اتتاپ اقپارات تىلشىلىگىندە بولدىم. ويتكەنى: پارتيانىڭ باعىت-ساياساتتارىنان اۋىتقىماي، شىندىقتى نەگىز ەتىپ، «ءبىردى ۇگىتتەپ، مىڭعا تاربيە بەرۋ»دى ءتىلشى قاي جەردەن ۇگىتتەسەدە ۇيىمدىق ورىن قارسى الىپ، حالىق بۇقاراسى قولداپ-قۋاتتايدى.


ٴداستۇرى بابالاردىڭ ساقتالعان جەر.
جىرلارى اقىندارىنىڭ جاتتالعان جەر،
قويناۋى ىرىس، جايلاۋى پۇلىس مەكەن.
ۇلتىمنىڭ ءتول ونەرى باستالعان جەر.
قويناۋىندا اسقاق ءان شارىقتاعان،
سىرنايلى اسەم كۇيلەر قالىقتاعان.
قازاق اتىن الەمگە ايگىلى ەتۋدەن،
ونەرلى ۇل-قىزدارىڭ تالىقپاعان.
باستاۋىڭنان سۋ ءىشۋ ارمان ماعان.
قاسيەتىڭە جاندار از تاڭعالماعان.
توپىراعىڭنان بۇرقىراپ جۋسان ٴيىسى،
ىرىسىڭنان ايىرما ارمان دالام،-دەگەن ولەڭ شۋماقتارى ويما ورالىپ، استى التىن، ٴۇستى اقىن اتالاتىن تۋىپ وسكەن جەرم تولى اۋدانىنا بەت الدىم.

شاعانتوعايدان سارعۋسىنعا جۇرەتىن ولكەلىك 317-اسپاليت تاسجولمەن زىمىراپ 96 كيلومەتر جولدى باسىپ، تولى اۋدان قالاشىعىنادا جەتىپ ۇلگىردىم.


    تىلشىلىك ىستەپ حابار-ماقالا جازۋ ءۇشىن الدىن-الا جوسپار نەمەسە ءبىر جار حابار- وشاردىڭ ءجىپ ۇشىن ويلاستىرىپ قويۋ كاسىپتەستەرمەن وقىرمانداردىڭ بارىنە ايان. ەلدەن ەستىپ، كوپتەن بەرى كوڭىلىمدە جۇرگەن تولى اۋدانى قالا ماڭىنىڭ نەگىزگى ءبىر كوشە جول بويىنداعى «اتا مۇرا ءتۇرلى بۇيىمدار جاساۋ دۇكەنى» دەگەن ماڭدايشالىعى بار شاعىن دۇكەنگە ات باسىن تىرەدىم.


    ەلدەن ەستىگەنىم بولماسا، كەزدەسىپ نەمەسە تەلەفوندا تىلدەسپەگەنمىن. ەلۋدى ەڭسەرگەن، ورتا بويلى ارىقتاۋ، قاراجىگىتتى دۇكەن ىشىندە قاربالاس جۇمىس ىستەپ جاتقان جەرىنەن كەزدەسىپ،ٴجونىمدى ايتىپ، ٴجون سۇراستىق.

سۋرەتتە: قانات ومار ۇلى دۇكەندە جۇمىس ىستەۋدە


    مىنە بۇل تولى اۋدانى اقبەلدەۋ اۋىلى ەگىزكول قىستاعىنىڭ تۇرعىنى قانات ومار ۇلى ەكەن. ول: جازىپ-سىزعاندا بىزگە پايداسى بارما، بولماسا تىلشىلەر جوقتى بار، كشكەنەنى ۇلكەيتىپ جازادى وسىنداي جالعانعا جانىم قارسى دەيتىن ٴىشىنارا ادامدار سياقتى ەمەس قايتا، الىستان ات تەرلەتىپ كەلىپ، ۇگىتتەگەنىڭىزدى قارسى الامىن. ويتكەنى پارتيانىڭ ۇگىت اقپاراتى ءار قانداي ٴىستى العا باستاۋشى دەپ مەنىڭ جۇمسىمدى قولداپ- قۋاتتاپ ٴسوزىن ارىدان باستادى.


    اۋىلدا باستاۋىش 6 عا دەيىن مەملەكەت تىلىندە، ونان كەيىن كلاس اتتاپ ورتالاۋدى قازاقشا تاۋستىم. كەيىن كەلە سىناۋدان وتسەم دە بەلگىلى سەبەپتەردەن داشۋەگە بارا المادىم. ساباقتاستاردىڭ كوبى داشۋە تاۋسىپ جۇمىسقا ورنالاسقاندا ءبىر مەزگىل ىشتەي قينالىپ ٴجۇردىم. ءبىراق ديحان بالاسى بولعاندىعىمنان وعان دا وتە وكىنىپ كەتپەي، قايتا كەتپەن-كۇرەگىمدى كوتەرىپ، ەگىن سالىپ، مال باقتىم، سونىمەن بىرگە قۇرىلىس سالىپ، كۇندەر وتە تۇرمىسىمىز جاقسارىپ، اۋىلداستاردىڭ الدى بولماساق تا، ورتاقالى بولدىق. «ەرتەڭىن بۇگىن ويلاپ بىلەتىن كىم بار» دەيسىز؟ قوساعىمىزبەن قوسا قارتايامىز دەۋشى ەدىك تاعدىردىڭ سالعانىنا نە شارا 2002-جىلى وتباسىمنىڭ شىراعى، بالالارعا اق ٴسۇتىن بەرگەن اناسى گۇلجانات قايتىس بولىپ، قايعىنىڭ قارا بۇلتى شاڭىراعىمىزعا ۇيالاپ، ويلاماعان جەردەن قايعى-قاسىرەت شەكتىك. تاپقان-تايانعان اقشامدى ءتىپتى وتباسىمنىڭ كەرەكگە جارارىن تۇگەل ساتىپ، جان جولداسىمدى بۇل ومىردەن اتتاندىرعىم كەلمەدى، امال قانشا. داۋالاۋ شيپا بولماي سۇم جالعان ارامىزدان سۋىرىپ الىپ، الىسقا اتتاندىرىپ، ءبىزدى شۋلاتىپ كەتتى.


ء    بىر مەزەت كوڭىلىمىز بورداي بوپىراپ بۇل ومىرگە وكپەلى بولدىق. اقىرى اقىلدىڭ اتىنا ٴمىنىپ، تىزگىنىن تارتىپ، ٴومىرىمنىڭ جالعاسى بولعان 4 بالامدى كەڭكىلدەتپەي باعۋعا كىرىستىم. قارىزداندىم، سونان سوڭ ازعانتاي ەگىستىك جەرىمدى كوتەرتىپ، 300 يۋانعا شاقاي جاماۋ ماشيناسىن ساتىپ الىپ، قىستا قىستاۋ، جازدا جايلاۋدى جاياۋ ارالاپ جاماۋشىلىق جانە اعاششىلىق ىستەپ تيىن-تەبەن تابۋعا التايىرىعىمنان تەر باسىپ، تابانىما تاس باتىپ، تەنتىرەپ تالاي قيىنشىلىق كوردىم. ەڭ ٴتاۋىرى بالالارىم اقىلدى بولدى. «اكە، ٴبۇيتىپ جۇرسەڭىز شارشاپ قالاسىز جانە بىزدە الاڭدايدى ەكەمىز» دەگەن سوڭ، ماقتانعانىم ەمەس، مەندە ءبىر تۋما قابىلەت بار، قۇرىلسشىلىق جۇمسىنا كىرىسىپ 2008-جىلعا دەيىن وسى كاسىپپەن شۇعىلداندىم. سوندا دا «ەرتەڭنىڭ يەسى، ۇلت بولاشاعى» بولعان 3 ۇل، ءبىر قىزمدى تولىق ورتا وقتتىم. ءبىراق داشۋەگە جبەرە المادىم. ويتكەنى: «قىسقا ٴجىپ كۇرمەۋگە كەلمەدى» تەك جادىرا دەگەن قىزم كۇيتۇن پەداكوگيكا مەكتەبىنەن وقىپ جۇمىسقا ورنالاستى. ال ۇلدارىما قۇرىلىس سالۋ جانە قولونەر بۇيىمىن جاساۋ جۇمىسىن ۇيرەتكەمىن قازىر ۇلكەن ۇل ەرسىنتاي باس قۇراپ اۋىل كولەمىندە ءوز الدارىنا 10 شاقتى جۇمسكەرلەرى بار قۇرىلىس سالۋ كاسىبىمەن شۇعىلدانسا، امانتاي، قايىرجان ەكى ۇل اۋدان قالاشىعىندا قولونەر بۇيىمىن جاساۋمەن ٴۇي اشەكەيلەپ كەشەگى ەڭكەيگەن ەڭسەمىز قايتا كوتەرىلدى. اقىل جاستان دەمەكشى بالالارىمنىڭ اقىلى مەن 2009-جىلى تولى اۋدان قالاشىعىنا كەلىپ، ٴۇي مايعا الىپ «اتا كورگەن وق جونار، شەشە كورگەن تون پىشەر» دەمەكشى، اكەم وماردىڭ ۇيرەتكەن ونەرىن جالعاستىرۋعا كىرىستىم»،-دەدى.


    قاناتتىڭ كەشە قاناتى تالسا، بۇگىن قاناتىن قايتا قاعىپ، ونەردىڭ ورىنە قاراي سامعاپ ۇشىپ، اقىل-پاراساتىن جۇمساپ، ەرتەڭىن ويلاپ، بازاردى بويلاپ، كاسىپتەنىپ جاتقان جىگەرىنە ءارى بالالارىنا اناسىنىڭ جوقتىعىن بىلگىزبەي، سولاردى اش-جالاڭاش قالماسىن دەپ، تىگىن ماشيناسىن كوتەرىپ جاياۋ جالپى تەنتىرەپ، تيىن-تەبەن تاپتىم دەگەنىنە كوڭىلىم بوساپ، كوزىمە جاس كەلدى.


    ول كەيبىرەۋلەرشە شەگىنشەكتەمەي قايتا، شەبەر قولىنا سۇيەنىپ، بازاردان ورىن الىپ، ءورىس اشقانىنا دان ريزا بولىپ، ونىڭ شاعىن دۇكەنىندەگى بوياۋى قانىق ۇلتتىق ٴتۇس العان ونەرى مەن ورنەكتەلگەن قول ونەر بۇيىمدارىن كورىپ، قاكەڭدى تاعى سوزگە تارتتىم: ول اكەم ومار، ومىرىندە ءوزىنىڭ ونەرى مەن ادال ەڭبەكتەنىپ، وزگەلەرگە تانىلعان ادام. جاس كەزىم بولسا كەرەك، اكەم: بالام «ونەر يگەرسەڭ وزەگىڭ تالمايدى، قايتا، ورگە ۇمتىلىپ، وزگەلەرگە ۇلگى بولاسىڭ» دەپ بار بىلگەن ونەرىن ۇيرەتۋدەن جالىقپاعان جان ەدى. سول اكە جولى مەن ٴجۇرىپ جاتىرمىن، مىسالى ات ەردىڭ قاناتى سوندىقتان ۇلتىمىز ازاماتتارىنا ات كەرەك، ال «اتتىڭ ارقا، بەلىنە تيمەيتىن، ءبىر ازامات اتقا مىنسە ەرتوقىمىنا باسقالار باسىن يزەيتىن» ۇلتتىق ٴتۇس العان ەرتوقىم بولۋ كەرەك. مىناۋ اكەمنەن قالعان كونە كوز بۇيىمدارى دەپ كوپ سايمانداردى كورسەتتى. ءارى وسى سايماندارمەن ىستەلگەن دەپ قايىڭنان قاپتالى مەن باس، اياعىن تۇتاس شاۋىپ جاساعان تەك ءبىر ىشەكپەن اتقا ەرتتەي سالاتىن ەرتوقىم بۇنى جاساۋ بار ادامنىڭ قولىنان كەلەبەرمەيدى، اتا ونەرى قوي ءبىر ۇلىما ۇيرەتىپ جاتىرمىن ءوز بىلگەن ونەرىمدى»،-دەدى.


    مەن وسىدان كەيىن قاناتتىڭ جاساعان قول ونەر بۇيىمدارىن ءبىر-ءبىرلەپ كورگەنىمدە، ەرتوقىم تۇرلەرىنەن اعاشتان جاسالعان قازاق ەرتوقىم، تەمىر ەرتوقىم، ورىس ەرتوقىم، بايگەنىڭ ەرتوقىمى، قۇس تۇمسىق ەرتوقىم، اسكەري ەرتوقىم، بۇدان سرت ساندەپ جاساعان اشاماي، ءتۇرلى-ٴتۇرلى ورىلگەن قامشى، جۇگەن، نوقتا، ايىل-تۇرمان، شىدەر، تۇسامىس، ساپتاما، ەتىك، دومبىرا ءتىپتى بۇلعاردان، قايىستان ورنەك سالىپ جاسالعان بەلبەۋگە دەيىن بارلىعىن كوردىم.


    دۇكەنگە كەلىپ، ساۋدا جاساعان قاراتوبە فەرماسىنىڭ ءبىر مالشىسى اعامىزدى سوزگە تارتقانىمدا: 60 دى القىمداپ بارامىن، وسىنداي ۇلتتىق ٴتۇس العان ءىسى مىقتى ەرتوقىم جاساعانداردى ءوز اۋىلىمىز كولەمىنەن كورمەدىك، 10 كۇننىڭ الدىندا بايگەگە ارناپ ەرتوقىم بۇيىرتقامىن 2000 يۋانعا ارزان جاساپ بەردى. قاپتالى قايىڭ نەمەسە قاراعاشتان جاسالعان ال مىنانى كورىڭىز ارشادان جاسالعان دومبىرا وتە كەرەمەت، بۇل باۋىردىڭ جاساعان بۇيىمدارىندا ەشقانداي ٴمىن جوق، ساپاسى جاقسى، باعاسى لايىقتى»،-دەدى.


    ايتسا-ايتقانداي ون ساۋساعىنان ونەر تامعان ازامات ەكەن. باكى-پشاق، كۇمىس، التىننان سىرعا، بىلەزىك سياقتى اۋرەسى كۇشتى، جاسالۋى وتە نازىك ۇلتتىق ۇلگىدەگى جاساعان بۇيىمدارىن كورىپ «سەگىز قىرلى، ءبىر سىرلى جىگت ەكەنسىڭ» دەدگەنىمدە قانات: ونەردى يگەرۋ، ىستەۋدىڭ ەشقانداي قيىنشىلىعى جوق، تەك وزىڭدە ءبىر سەنىم، جىگەر بولسا بولدى، العاش قالاعا كوشىپ كەلىپ كاسىپتەنگەندە ٴۇي مايعا الىپ جىلىنا 10 مىڭ يۋانعا جۋىق قارجى شىعاردىم، قازىر پارتيانىڭ ساياساتى وتە جاقسى، مىنا دۇكەن اشقان ٴۇيدى قالاماڭىنا قونىستانعان كۇپ اۋىلى دولاتى وتىرىقتاسقان قىستاق ماڭىنان ۇكىمەت بەرىپ ەشقانداي باجى اقى المايدى، قايتا اۋداننىڭ قاتىستى باسشىلارى كەلىپ جاعداي ۇعسىپ، نوپوسىمدى وسى قستاقتىڭ تۇرعىنى ەتىپ الماستىرىپ بەرىپ كاسىپتەنۋىمدى قولداپ-قۋاتتاپ جاتىر، كولەمى كەڭدەۋ دۇكەن بولسا، 10 شاقتى جۇمىسكەر الىپ، كاسىپتەندىرسەم دەگەن ويدامىن،-دەدى.


    ٴيا: ايتسا-ايتقانداي، كاسىپ ىستەۋگە قاناتىن قاعىپ اتتانعان قانات جوقتان بار، ازدان مولايىپ ۇيىمنىڭ كومەگى مەن دۇكەن الىپ، ءوزىنىڭ ۇقىپتىلىعى مەن جيناپ تەرگەن اقشاسىنا بولات دانەكەرلەۋ، ٴۇي اشەكەيلەۋ، قۇرىم اياق كيىم تىگۋ، جاماۋشىلىق ماشيناسى تاعى باسقا قاجەتتى سايمانداردى ساتىپ الىپ، قازىر دۇكەندە، 100 مىڭ يۋاننىڭ تۇراقتى مۇلكى بار ەكەن. مەن قاناتتان ساۋدا اينالىمىڭىز قانداي؟ قيىنشىلىعى بارلارعا كومەك قولىڭىزدى سوزا الدىڭىزبا؟ دەگەنىمدە: جىلىنا ازدەگەندە 30 ەرتوقىمدى ورتا ەسەپپەن 2000 يۋاننان ساتامىن. بۇدان باسقا كاسىپتەردەن كىرىس تاعى بار، قيىنشىلىعى بارلارعا كول-كوسىرعىپ كومەكتەسپەسەم دە 10 نەشە مىڭ يۋاننىڭ بۇيمىن تەگىن نەمەسە جۇمسىن ىستەپ بەرىپ، قارىزعا العان 30 مىڭ يۋانداي اقشامدى كوپ جىل بولدى الى كۇنگە دەيىن الدارىنا بارىپ سۇراپ كورمەدىم، ەرتەلى-كەش بەرەر، بار بولسا قارىزعا المايدى-عوي دەدى، بىلعار قاپتاعان ەرتوقىمعا مىس شەگە قاعىپ جاتىپ. قانات جىلدا تاپقان اقشاعا دۇكەنگە قاجەتتى بۇيىمدار ساتىپ الىپ، تولىقتاپ، قالعان-قۇتقاندارىن تۇرمىسقا جۇمساپ باقىتتى تۇرمىسقا كەنەلگەندىگىن ۇعىسىپ، قانات سەنىڭ تالماسىن، كاسىپ جولىنا تۇسىپ قاققان قاناتىڭ دەپ جۇمسىن قولداپ، الداعى ىستەرىنە اق جول تىلەپ اتتاندىم.

شاعانتوعاي اۋداندىق توعىسپالى اقپارات ورتالىعى

中央广播电视总台 央广网 版权所有

قاراپايىم جاننىڭ ونەردەگى ەنشىسى

حالىق بۇقاراسى بەل شەشە كرىسپ جاتقان 6-ايدىڭ ءبىر كۇنى كەدەيلىكتەن ارىلۋدىڭ تاعى ءبىر اتويشسى ءارى اتسىز جاۋىنگەر بولعان اقپارات قىزمەتكەرلەرىنىڭ قاتارىندا مەندە اۋدان اتتاپ اقپارات تىلشىلىگىندە بولدىم.