00:00:00  
 
бас бет хабарлар Орта азиа медиаларға назар Ұлағат азаматтың айтары економика айдыны заң жане замана Парасат
агугай шалқар дариғай - даурен Алем аясында арнаулы хабар радио туралы арна кескін Бижиңдегі қазақтар

Кеш келген махаббат

Келуқайнарі :Жүңгө қазақ радё торабы | Жауапты редактор:Дәүiлбек | Жаңаланған уақыт:2014-01-07

    Мәнделә наүқастанып жатқан мезгiлде бiр әйел оның төсегiнiң қасынан бастан - ақыр бiр елi айырылмады, оны йiлiп төсек, жайылып жастық болып дегендей - ақ күтүмен болды, ол күнi бүгiнге дейiн сол қалпынан жазған жоқ. Мiне бұл бұрын да басынан сондай аүыр күндi өткiзген грәсә мәчел ханым едi.


    1998 - жылы 18- тамызда өңтүстiк әфрйкәнiң презйдентi мәнделә 80 жасқа шыққан түған күнiн тойлады әрi ёгәннесбүргтiң батыс сөлтүстiгiндегi саяжайында 52 жастағы грәсә мәчелмен үйлендi.


"мүзәмбйктiң жәкүлйн кеннедйi"


    1986- Жылы мәчел өмiрлiк серiгiнен мәңгiге айрылып қайғыда қалған едi. Сол кезде оның күйеүi, мүзәмбйк тәүелсiздiк алғаннан кейiнгi тұңғыш презйдент самора мәчел отырған, ресей өндiрген "түпөлев" атты ұшақ өңтүстiк әфрйкә террйтөрясiнiң шекәрәғә таяү маңындағы елсiз таүға барып соғылады. Өңтүстiк әфрйкәнiң нәсiлге айырүды қолдайтын әкiмятi әүе шiрғәләңiмен iлiк - шатысы бар екендiгiн терiске шығарады, бiрәқ саясй қәстәндiқпен өлтiрiлдi деген қәүесет толастамайды. Мемлекет осындай қайғы - қәсiреттен арылү барысында, жұрт осы жас ананы "мүзәмбйктегi жәкүлйн кеннедй" деп атайды. Бұл жай ұқсатү емес болатын. Ол да жәкүлйн сяқты көргендi, бiлiмдi де йнабатты, сенiмi бекем жан бөлүмен бiрге, ағылшын, пөртүгәл және франсүз тiлiне сүдай жетiк едi.


    Ол да елден ерек дәрiнiмен көптеген даңқты атақтарға йе болған, айталық, заң iлiмiнен ғылмй атақ алған, сондай - ақ әйелдердiң ұқық - мүддесi және әдәмгершiлiк мәселесiнде дүнйе жүзiнде ұмытылмастай бiрсiпiрә еңбектердi iстеген. Айтүларға қарағанда, ол бiр жолы бiреүлерге: "самораның әйелi ғана емеспiн, мен деген менмiн" деп ақырып жiберген.


    Егер самора мәчелдiң әңгiмесiн қазыр халық арасында аүыздан - аүызға таралып жүрген әфрйкәнi азат етү қозғалысы жөнiндегi хйкәяләрдiң бiр бөлегiне айналды; Ал нелсөн мәнделәнi тарйхқа аты қалған қәйрәткер десек, онда грәсә мәчел де осы екi күйеүiмен таразыны тең баса алады. Осы кiшi пейiл жан кезiнде: "ол екеүi менi сүйген елбәсiләр ғана емес, нағыз ер жiгiттер болды. Өмiрiмдi осындай бiртүәр түлғәләрмен бiрге өткiзгенiмдi төтенше мақтаныш сезiнемiн" деген.


    Ол 1945 - жылы 17 - қазанда мүзәмбйктiң теңiз жағалаүында, сйнбней фамйлялы шарүа отбасында дүнйеге келген. Сол кезде мүзәмбйк пөртүгәлянiң отары болатын. Оның шала саүат әкесi кезiнде өңтүстiк әфрйкәдәғi кенде жұмыс iстеп және егiн егiп күн көрген, кейiн бiр дiнй қоғамда поп болған. Әкесi грәсә дүнйеге келерден бiрнеше апта бұрын қайтыс болады, әүлеттегiлерiнiң айтүынша, оның әкесi көз жұмар алдында әйелiнен дүнйеге келү алдында тұрған баласының мектепте жүйелi тәрбйе алүына үәде берүiн өтiнген. Грәсәнiң шешесi үәдесiнде тұрған. Грәсә кезiнде: "кедейдiң баласы бөлғәнiммен, ең жақсы тәрбйе көрдiм" деген.


    Балғын жас грәсә оқү сйлық ақшасына йе болып, астана мапүтоға барып толық орта мектепке оқүға түскен кезде, сол жылдықтағы бiрден - бiр негiр бала болды, қалған 40 оқүшы түгелдей ақ тәндi едi. Содан бастап ол әфрйкәдән шыққан арынды ретiнде оқүға құлшынады. Ол сол кезде өзiне: "өз елiмде өгейлiк көретiнiм қалай? Шетелден келген мен емес, олар ғой. Бұл арада мәселе бар" дейтiн.


    Елден ерек басшылық қәбiлет


     Грәсә бастан - ақыр ер жүректiкпен көз алдындағы нақты жағдайды бетiң - жүзiң демей iреп - соятын, сондай - ақ өзiнiң әрекет қыбыланамасынан айнымайтын.


    Алғашында, ол мәнделәмен ұқсас, халықты азат етүдi, сондай - ақ тәрбйелеүдi борышым деп бiлген әфрйкәдәғi еркiндiк жәүiнгерi болатын. Пөртүгәлядә бiр мезет тұрғаннан кейiн, грәсә "мүзәмбйк азаттық шебiне" қатынасып, елшi болды. Ол партйзандардың жаттығүына қатынасады (ол қазыр де автоматтарды сөгiп, құрастыра алады) әрi осы қозғалыстың сегiз қырлы бiр сырлы көсемi самора мәчелмен жолығады. Ол екеүi төңкерiс барысында махаббаттасады әрi 1975 - жылы тамызда, яғнй мүзәмбйк егемендiк алып 2 айдан кейiн некеленедi.


    Мәчел презйдент болғаннан кейiн, оның жаңа түскен келiншегi мәденйет және оқү - ағартү мйнйстры болады. Грәсә мәчел қолға алған жұмысын қатаң әрi жылдам тындыратын қәсйетiн әйгiлейдi. Сол кезде мүзәмбйк әфрйкәдәғi саүацыздар мөлшерi ең жоғары елдiң бiрi болатын. Грәсә 2 жыл iшiнде оқү жасына толған балалардың оқүға түсү мөлшерiн жоғарылатып, саүацыздар мөлшерiн азайтады. Бiрәқ оның осы қүанышын көп өтпей жаңадан түылған дағдарыс сү сепкендей басады. А қ ш - тың орталық мәлiмет топтаү мекемесi қолдаған керi төңкерiстiк қозғалыс жаңадан егемендiк алған осы елде iшкi соғыс түдырып, қоғамды былыққан күйге түсiредi, екөнөмйкәсiн аүыр соққыға ұшыратады. Содан кейiн, бейбiтшiлiк ендi ғана орнаған тұста, самора мәчел бiр жолғы сырлы әүе шырғалаңында қаза болады. Бұл үақйға грәсәнi қатты есеңгiретiп кетедi.


    Осы кезде, үннй мәнделә мен оның түрмеде жатқан күйеүi көңiл айтып хат жолдайды. Грәсә мәчел нелсөнғә: "абақтыда жатып, түн түнекте қалған өмiрiме үмiт сәүлесiн сйладыңыз" деп тебiрене хат қайтарады. Бұған оның көңiлi аз үақыт жұбанған болады. Грәсә қаралығын 5 жыл бойы тастамай жамылады. Ақырында, 1991 - жылы 12 жастағы ұлының шабыттандырүында грәсә қайтадан еңсесiн көтерiп, кедейлер мәселесiн тү еткен қор қоғамын құрады. Ол елден ерек басшылық қәбiлетiмен жасампаздық қәбiлетiн қайтадан көрсетедi. Оның босқындар ләгерiндегi балалардың ұқық - мүддесiн қорғаү жолында iстеген қiзметтерiне бола, б м ұ 1995 - жылы оны ықпалы күштi нәнсен өрденiмен сйлайды.


кешiгiп келген махаббат


    1996 - жылы жұрт оны б м ұ - ның бас хатшысы бәсекесiне түсүге қүзағанда (кейiн бұл орынға аннан шықты), ол бұдан бас тартады. Ол б м ұ - ны аүызға алғанда: "ол арада саясй арман деген болмайды. Ол арада не тындыра аламын?" деген. Бұдан сырт, оны жаңа, тiптi де аүыр мiндет күтiп тұрған едi: сол кезде грәсә мәнделәнiң үшiншi ханымы болү алдында тұрған болатын.


    Олар мәнделә 1990 - жылы түрмеден шыққаннан кейiн тұңғыш рет дйдәрләсәдi, сол кезде әфрйкә көнгрестер партясының осы басшысы өмiрiнiң ең мүшкiл кезеңiнде жүрген. "екеүiмiз де ерекше жалғыздық көрген едiк. Екеүiмiз де сырласар, түсiнер жанға зәрү едiк", - дейдi грәсә. Мәнделә аүаша қалғанда ұнжырғасы түсiп кететiн. Үннй өнiмен ерлi - зайыптылық қатынасын сақтаүдан бас тартады әрi ажырасамыз деп жүрген мезгiлде, жұрт алдында оның намысына дақ салады.


    1996 - жылға келгенде, грәсә мен мәнделә махаббаттасып жүр деген қәүесеттер расталады: сүмақы тiлшiлер екеүiнiң ұяла сүйiскен немесе ймене қол алысқан сүретiн жайып салады. Презйденттiң қiзмет кеңсесi грәсә мәнделәнiң "ресмй қосағы" болатындығын жарялайды.


    Қайта некеленүге асыққан мәнделә, әүел десең, аға епйскөп түтүдың көмегiне йе болады. Алайда түтү "презйдент кебiсiн әперетiн әйелдi қәжет етедi" деп, осы өңтүстiк әфрйкәдәғi әйелдердiң ұқығын дәрiптеүшiнi шамдандырып алады. Грәсә ақыры презйденттiң 80 жасқа толған түған күнiнде өнiмен некеленүге қосылғанда: "жұрттан бөлек бiр адам ойымды өзгерттi" дейдi.


    Бұл сол дәүiрдегi әфрйкәдә орны бөлек 2 кiсi арасындағы кешiгiп келген махаббат едi. Мәнделә грәсәнiң соңғы өмiрiнде маңызды рол атқарғандығын мойындады. Ол 2007 - жылы: "ол қожайын ғой. Жалғыз қалған сәттерiмде, мен бошалаңмын" деген. Ал грәсә сезiмге берiлiп өзiнiң күйеүiн тым әсiрелеп жiберүге қарсы. Ол кезiнде ағылшын тiлiндегi бiр гәзетке: "жұрт күйеүiмдi қәсйеттi адам деүi мүмкiн, алайда мен жөнiнен ол қарапайым, ақ едiл жан. Бұрын мадйбаны (мәнделәнiң тайпа iшiндегi аты) менiмен бiрге тұрмыс кешiредi деп ойлап көрмегенмiн, алайда қазыр бiрге тұрмыс кешiрүге бекiдiк, өйткенi кезiнде жалғыздықты бiр кiсiдей тарттық. Өмiр екi келмейдi ғой" деген.

Қазақ радио торабының байланыс әдырысы: Електронді почта :

Әдырысы : Бижиң қаласы фушиңмын сыртқы кошесі 2-аула жұңго радио торабы почта нөмыры :100866
Телефон:010-86093114 400-668-0040 Факыс :010-63909751
E-mail:cn@cnr.cn
Торапта таратылатын дыбыс кескін бағдарламаларының рұхсат нөмыры 0102002
Орталық халық радио стансиасы баспа ұқығы (C)
网上传播视听节目许可证号 0102002 京ICP备05065762号

OLDSRC="News_list.css" OLDID="405" RELATED="1">>> OLDSRC="News_list.css" OLDID="405" RELATED="1"> OLDSRC="News_list.css" OLDID="405" RELATED="1">