00:00:00  
 
бас бет хабарлар Орта азиа медиаларға назар Ұлағат азаматтың айтары економика айдыны заң жане замана Парасат
агугай шалқар дариғай - даурен Алем аясында арнаулы хабар радио туралы арна кескін Бижиңдегі қазақтар

А Қ Ш Маман-оқымыстылары үкіметтің Қытайға қаратқан еконөмика-сауда қақтығысының асқынуынан ««А Қ Ш кәсіпорындары мен тұтынушыларының мүддесі зиянға ұшырауда»,-деп сындады

Келуқайнарі :Қытай қазақ радио торабы | Жауапты редактор: | Жаңаланған уақыт:2019-08-13



    бірнеше күннен бері А Қ Ш үкіметі алдымен 9-айдың 1-күнінен бастап құны 300 миллярд әмерика долларындық Қытайның А Қ Ш-на шығаратын товарларына %10 тік кеден бажысын қосып алуды жариялады, онан соң Қытайны аталмыш ««шетел ақша сындырылымын меңгерген ел» қатарына енгізді. Осы ٴбыр қыдыру сыңар жақтылық және қорғампаздық әрекеттер А Қ Ш-ның ел ішінде наразылық тудырды, көптеген маман-оқымыстылар Қытайға болған еконөмика-сауда қақтығысының дәрежесін жоғарылату тек А Қ Ш-ның өзіне ٴтыпты де ауыр зиян жеткізеді, сонымен бірге дүние ٴжұзы еконөмикасінің дамуы мен орнықтылығына ٴтыпты де зор қатер төндіреді,-деп қарады.


    а Қ Ш-ның петерсөн халықаралық еконөмика зерттеу орнының аға зерттермені николәс ради былай деп қарады: А Қ Ш-ның кейбір адамдары кеден бажысын үстемелеп алу жоспары мен ««шетел ақша сындырылымын меңгерген ел» жөнінде шағым айтты, бұл 20 ел тобы басшыларының өсәкә басшылар кеңесі кезінде А Қ Ш-Қытай басшылары келіскен ортақ танымға қайшы.


    хаверд университеті Кеннеди үкімет басқару институтының еконөмика прөфессөрі жеффери фрәнкел мақала жазып былай деп атап көрсетті: сындырылымды базар белгілеген кезде, ол кеден салығын өздігінен жояды. Халықаралық ақша қоры ұйымының тармақтарындағы сындырылымды шеңгелдеуге қатысты халықарада жалпы мойындаған өлшемдер бар, ол мынадай екі өлшемді қамтиды: ٴбыр ел ٴоз ақшасының сындырылымын төмендету ٴұшын ٴбыр жаққа жалғасты килігеді, сондай-ақ қомақты сомадағы үнемілік есебінің пайдасы артып қалады, бұлардың барлығы бүгінгі Қытайға үйлеспейді. А Қ Ш қазына министрлігі Қытайны ««шетел ақша сындырылымын меңгерген ел» қатарына енгізуді кенет ұйғарды, бұл А Қ Ш-ның ««белгіленген өлшемді, кәсіптік көзқарасты, А Қ Ш құрылымының ұзақ уақыттық сенімділігін, ٴтыпты заң ٴматынын албаты аяқ асты еткендігінің тағы ٴбыр мысалы» .


    фрәнкел тағы мынаны атап көрсетті: А Қ Ш үкіметі енді ٴбыр жағынан, Қытайны ««шетел ақша сындырылымын шеңгелдеді» деп жазғырса, енді ٴбыр жағынан, ٴозының әмерика доллары сындырылымын шеңгелдеуді көксеп отыр. ««А Қ Ш үкіметі федерәтсиәлық қордың ٴосымын төмендеткенмен қоймай, жария айту арқылы әмерика долларының сындырылымын төмендетпекші болды» .


    кәтө зерттеу орнының сауда саясатын зерттеу орталығының меңгерушісі дәниел икенсөн былай деп қарады: кезекте А Қ Ш үкіметінің қорғанымпаздық саясаты әмерика долларының сындырылымын жоғарылата түсуде, ««бұл мәңгілік сауда қызыл сифрына апарып соғады», ««егер әмерика долларының орнықты болуын ٴұмыт ететін болсақ, ٴтыпты де болжауға болатын, ٴтыпты де сабырлы саясат белгілеуіміз керек» . Ол тағы былай деді: қазір А Қ Ш-ның ««қызбалықпен жасаған, болжауға болмайтын тәуекелшілдік саясаты» бүкіл жер шары көлемінде ««тұрақсыздық толқынын» тудырып отыр.


    а Қ Ш парасат қоймасы стрәтегиәсі мен халықаралық мәселелерді зерттеу орталығының саяси еконөмисі, жоғары дәрежелі зерттермені стефени сигер де ««Қытайны ‹сындырылымды меңгерді› деп жазғыруының негізі жоқ» деп қарады. Ол былай деді: халықаралық ақша қор ұйымының осыдан бұрын жариялаған баяндамасында Қытайның сыртқы ақша қоры еконөмиканің негізгі жағдайына негізінен үйлесетіндігін атап көрсетті. Дүние ٴжұзының финанс орнықтылығы тұрғысынан қарағанда, адамдар А Қ Ш үкіметі шешімінің ٴтыпты де байыпты болуын ٴұмыт етіп отыр.


    нөбел еконөмика сыйлығының иегері паул кругмән таяудан бері ««нию-иөрк уақыт гәзеті» қатарлы А Қ Ш медияларінда А Қ Ш-ның Қытаймен еконөмика-сауда қақтығысы мәселесі жөнінде мақала жариялап былай деп қарады: ««еконөмикані білетін адамдар А Қ Ш үкіметінен үздіксіз азайып барады, қалғандарының көбі мұнан хабары жоқтар», кеден салығының шектеуіне ұшыраған импорт тауарларының бағасын басқа импорт тауарларының бағасымен салыстырсақ, А Қ Ш кәсіпорындары мен тұтынушыларының ауыртпалығы көрнекті түрде ауырлай түскендігін байқаймыз. ««бұл ٴыс жүзінде А Қ Ш тұтынушыларының бажысын арттырғанмен бірдей»
А Қ Ш-ның жон хопкинс уениверситеті халықаралық еконөмика ғылымының жоғары дәрежелі зерттеу прөфессөрі, халықаралық ақша қор ұйымының бұрынғы ٴбырыншы орынбасар ٴторағасы анни круг былай деді: ««А Қ Ш тұтынушылары кеден бажысын үстемелеп алу шараларындағы көп бөлекті өтейді, експөрт саласы мен құн тізбегіндегі кәсіпсіз жұмысшылар да кеден бажысын үстемелеп алу ٴұшын бодау береді. Еконөмика-сауда қақтығысының асқынуының нәтижесі-екі жаққада ٴтимысыз.


    круг мынаны баса дәріптеді: ашық көп жақты сауда ٴтұзылысын қолдау ٴары әлемдік сауда ұйымы жүлгесінде сауда таласын шешуді қолдау керек. Ол былай деді: еконөмика-сауда қақтығысының бүкіл жер шары еконөмикасінә зиян жеткізуде екендігін дәлелдейтін фәкттер бар. Мұнан тыс, тұрақсыз арту мен еконөмика-сауда қақтығысы асқынғандықтан, А Қ Ш еконөмикасінің артуы бәсеңдей түспек. ««мен жұрттың еконөмика ـ сауда қақтығысының ойрандау қуатының қаншалық екенін ақыры танып жететініне сенемін» . Еконөмика-сауда қақтығысы шешілуден бұрын, ашық сауда саясатын атқарған елдер еконөмикасінің артуы басқа елдерден де тез болады.


    фрәнкел былай деді: ««егер құны 300 миллярд әмерика долларындық Қытайның А Қ Ш-на шығаратын тауарларына % 10 тік кеден бажысын қосып алса, А Қ Ш тұтынушыларының тауар сатып алу өзіндік құны жоғарылайтындығы даусыз. А Қ Ш кәсіпорындары мен тұтынушылар мүддесінің зиянға ұшырағанын барған сайын көптеген дәлел-сыпаттар көрсетіп отыр. А Қ Ш-ның қазіргі мынадай жағдайда пайда көретініне сенетіндер өте аз. А Қ Ш-ында қазір кейбір адамдар кеден бажысын үстемелеп алу шарасы Қытайны жол беруге мәжбүрлейді деп қарауда, бұнысы қате.


    осы кезекті А Қ Ш үкіметі қорғампаздық саясат қолданғаннан бері, көптеген еконөмистер өздерінің зиянын еконөмикалық қағидалардан көрсетіп қана қоймай, кеден бажысын үстемелеп алу шараларының нағыз ықпалына да қыруар нақты зерттеулер жүргізді. Чикагө уениверситетінің еконөмисі филикс тыйнтернө тылшымен ٴозының басқа екі еконөмистермен жаңадан шұғылданған зерттеуін ортақтасты. Бұл зерттеу 2018 – – жылғы А Қ Ш – – ның импорт етілген кір жуу машинасынан үстемелеп алынатын кеден салығына жасаған ықпалын тексеру болатын. Зерттеулерге негізделгенде, кеден бажысын үстемелеп алу А Қ Ш тұтынушыларының кір жуу машинасын сатып алудағы өзіндік құнын % 12 мөлшерінде жоғарылатқан, бұл ٴар жылы жалпы тұтыну өзіндік құнының ٴбыр миллярд 500 миллион доллар жоғарылайтындығын түсіндіреді. Кеден бажысын үстемелеп алу тұтынушыларға анағұрлым көп өзіндік құнды өтетіп қана қалмастан, ٴтыпты де сапалы өнімдерден игіліктендіре алмайтын күйге түсіреді.


    фрәнкел былай деді: ««дүние жүзіндегі ең үлкен екі еконөмикалық тұлға арасында еконөмика-сауда қақтығысы туылды, бұл дүние ٴжұзы еконөмикасінә ٴтиымсыз ықпал жасайтындығы шұбасыз. Өткен жылдан бері, дүние ٴжұзы еконөмикасінің артуы баяулап, болашақ ٴтыпты де бұлыңғыр бола ٴтүсті.


    қазыр дүние ٴжұзы қаржы қосу базарының Қытай мен А Қ Ш ـ ның еконөмика ـ сауда қақтығысының дәрежесін жоғарылату сынды қауіптен сақтану көңіл күйі біртіндеп ашыққа шыға бастады. Мөргән датұң сарапшсы иосф руттон мен брус кәсмән таяуда ٴбыр баяндамада былай деп жазды: ««өңірлік саясидың тұрақсыздығы (бастысы, сауда қақтығысы) мен қатысты сауда сенімінің төмендеуі бүкіл жер шарының артуына тұсау болатын өзекті фәктөр», ««мұндай созбұйдалық бүкіл жер шары кәпитәл шығысының артуында мәндік баяулауды тудырды. Дүние жүзіндегі заводтардың ٴонымы ٴұртыс азайып, ٴұш маусым бойы жылдық арту мөлшері % 1 айналасында тоқырап қалды.


    еконөмика-сауда қақтығысының дәрежесін жоғарылатумен бірге, А Қ Ш-ындағы кейбір адамдар А Қ Ш-ның Қытайға қаратқан саясатын көзсіздікпен қарсыласуға итермеледі. Қытай мен А Қ Ш қатынасына ұзақ уақыт назар аударып келген көптеген мамандар бұл ٴадыс ٴоңырдың, ٴтыпты, бүкіл жер шарының орнықтылығына кері ықпал жасайды деп қарады.


    а Қ Ш – – тың бұрынғы уақыттық мемлекет істері хатшысы дұң иұнчаң ٴбыр реткі лексиәсінда былай деді: бәсекеге шектен тыс назар аудару-ұзақ уақыттық нөлге теңестіріп, көз аяны тарылтады, егер А Қ Ш мен Қытай саясаттың ٴтұйынын ортақ мүддеге аудармаса, екі ел селбесуге шарасыз қалады.


    а Қ Ш-ның Қытайда тұратын бұрынғы кіші елшісі фу лимин былай деп атап көрсетті: ««А Қ Ш-ның шетелді қақпайлауы мен қорғампаздығы бүкіл жер шарына зиян жеткізеді. А Қ Ш мен Қытайның халықаралық жүйеге белсене ат салысуы _ екі елдің үздіксіз алға басуының алғы шарты ٴары дүние ٴжұзының гүлденуі мен орнықтылығының алғы шарты.

 

Қазақ радио торабының байланыс әдырысы: Електронді почта :

Әдырысы : Бижиң қаласы фушиңмын сыртқы кошесі 2-аула жұңго радио торабы почта нөмыры :100866
Телефон:010-86093114 400-668-0040 Факыс :010-63909751
E-mail:cn@cnr.cn
Торапта таратылатын дыбыс кескін бағдарламаларының рұхсат нөмыры 0102002
Орталық халық радио стансиасы баспа ұқығы (C)
网上传播视听节目许可证号 0102002 京ICP备05065762号

OLDSRC="News_list.css" OLDID="405" RELATED="1">>> OLDSRC="News_list.css" OLDID="405" RELATED="1"> OLDSRC="News_list.css" OLDID="405" RELATED="1">