00:00:00  
 
бас бет хабарлар Орта азиа медиаларға назар Ұлағат азаматтың айтары економика айдыны заң жане замана Парасат
агугай шалқар дариғай - даурен Алем аясында арнаулы хабар радио туралы арна кескін Бижиңдегі қазақтар

Шуедүн мерекесі: дүниенің жотасындағы салтанатты жаз жыры

Келуқайнарі :Қытай қазақ радио торабы | Жауапты редактор: | Жаңаланған уақыт:2019-09-05



    тұрмыспен біте қайнасқан әдебиет-көркемөнер, көркемөнермен бейнеленген тұрмыс-салт


    лхаса адамды баурайтын қала, осы қаланың топырағына табаныңыз тыйгеннен әлеменен бөлек жан тебірентерілік таңғажайып көріністермен көмкерілген ортасын, көше-көшесін бәрі– –бәрінің жып-жылы мейірге толы екенін байқайсыз. Жаздың соңғы айларындағы Лхаса қаласы бір үлкен мерекеге дастарқан жайды.


    жылында бір өткізілетін лхасадағы бір апталық шуедүн мерекесі 8-айдың 30-күні мереке шымылдығын ашты. ««шуедүннің» заңзу тіліндегі мағынасын білесіз бе### заңзу тілінде ««шуе» деген сөз айранды, ««дұн» деген сөз ішіп-жеу, қонағасы беру деген мағынаны білдіреді. Бұрын бұл мереке кілең днни қимыл болатын. Бірақ қазір біртіндеп сәкиәмөни суреті, тыйбет теәтрі, ойын-сауық, мәдени қимылдар өзара ұштасқан ұлттық салт-сана мерекесіне айналды.


    шуедүн мерекесінде қандай тартымды мазмұндар бар###


    3, 2, 1,. . . .


    қане, бізбен бірге осы қарлы ұстрттың ең көркем мезгіліндегі көңілді мерекені бірге тамашалаңыз.


    жербөн ғибадатханасындағы сәкиәмөни жайма суреті


    жербөн ғибадатханасының жалпы көрінісі


    жербөн ғибадатханасы Лхаса қаласының батыс іргесіндегі 10 километр жердегі гемпию тауына орналасқан. Теңіз деңгейінен биіктігі 3800 метр келеді. Жаңа ераның 1416-жылы салынған. Жербөн ғибадатханасы шуедүн мерекесінің алғашқы күнгі салты өткізілетін орын. Сол күні лхасаның 90 пайыз халықы мен ел іші– –сіртінән келген неше он мыңдаған саяхатшылар осы араға келіп, сәкиәмөнидің жайма суретін тамашалады.


    сурет: таң сәріде, сәкиәмөни суретін тамашалау үшін тауға шығып бара жатқан адамдар легі


    таңмен таласа себезгілеген жаңбыр толастайын демейді, жаздың соңғы айында мына қарлы үстіртте жауған жаңбыр сүйекті сыздатып бара жатсада халықтың аяғына тұсау бола алмады. Тауға беттеген топтың алды тіпті неше километр ұзаққа созылды. Оның үстіне көптеген адамдар жайлы орын алып, сәкиәмөни суретін толық көру үшін, таңғы 4-3 те жербөн ғибадатханасына келіп болған еді.


    сағат 9 да, жаңбыр саябырлап, көрме расыми басталды, ламалар сырнай сартып, тұтын тұтатып, ораулы тәңкәні (кездемеге сызылған сәкиәмөни суретін) бастарына көтерген 150 неше лама тауға қарай беттеді.


    бұл үлкен тәңкәнің биіктігі 37 метр, кеңдігі 40 метр, салмағы 3000 килогрәм келеді. Тәңкәні биік беткейге қойып жоғарыдан төменге қарай ақырын жайғандағы айбынды суретті көрсеңіз етті.


    сәкиәмөни суретін суретке алушы глей


    лөбилинкә теәтр ойыны


    шизаңның Лхаса қаласының батс іргесіндегі лөплинкә 18-ғасырдың 40-жылдарында салынған, тарихтағы далай ламаның шяны жойып билеген жері, тыйбет үлгісіндегі бау– –бақша.


    сәкиәмөни сурет көрмесін ашу салты аяқтағаннан кейін, жаңбыр басылып, күн шайдай ашылып, шуедүн мерекесіндегі негізгі қимыл алаңы лөплинкаға көшірілді, алдағы бір аптаға жалғасатын шуедүн мерекесі кезінде лөплинкәдә әр күні тыйбет тыйатрын қояды.


    тибет теәтріндағы үлкен бір ерекшелік әртистердің бет қалқасы, іс жүзінде бұл бет қалқа Бейжиң теәтріндегі бет бояуымен ұқсап кетеді. Әйтсе де, ұқсамаған реңдердің уәкілдік мәні ұқсамайды. Тыйбет теәтрін зерттеушісі саңдұңның таныструынша, заңзу теәтрінда жауыз адамның бет қалқасы қара түсті болып, ол зұлымдыққа, қатыгездыкке уәкілдік етеді ; ізгі адамның бет қалқасы ақ түсті болады, ол пәктіктің ізгілікке уәкілдік етеді ; патшаның бет қалқасы қызыл түсті болып, ол айбарға уәкілдік етеді ; ханшайымның бет қалқасы жашыл түсті болып, ол сұлулыққа уәкілдік етеді ; ал кегеннің бет қалқасы сары түсті болып, жақсылыққа уәкілдік етеді. . .


    тибет теәтрін алғаш естіген көрген ішкі өлкеліктер аңтарылып қалысты. Тілін түсінбейді, ырғағына қанық та емес, бірден ұйып тыңдай қоиюлары да қиын еді. Алайда, заңзу теәтріндағы Уақиға желісін тұсындыру бейне Rap үлгісінен аумайтын, ««жуамулұң» ағымындағы жас тыйбет теәтр артиысы дан зіңишигенің теәтр сөздері тыңдарманын лөпинкә теәтр сахнасына еріксіз жетелеп әкеле қояды.


    тибет теәтрін зерттеуші оқымысты, ««саңдұңға қонаққа келіңіз» дың негізін салушы саңдұң (солда) және заңзу теәртрінің жас артисы дан зыңиши (оңда)


    қала маңы тамағы: далада тамақтану


     ««лин кә» заңзу тілінде ««бау-бақша» деген мағынада, мұнда қала маңындағы орманда тамақтану деген мағынада.


    мерекеге келген лхасалықтар үйлерінен шығып, әдемі мерекелік дәстөрлі киімдерін киіп, туыс-туған, дос-жарандарымен бірлікте 5-3 адамнан топтасып, көгәлдә, ағаш саясында дастарқан жайып, үйлерінен даярлап келген бос арақ, сары майлы шай, тыйбет үлгісіндегі бал күлше сияқты дәмді құзырларын дастарқанға салып, аздап арақ ішіп емін-еркін әңгімелесіп, қарта ойнап, би билеп, ән салады.


    сенім, мәдениет және көңілдер тоғысатын осы мерекеде, өзін жайлы, уайымсыз, табиғат заңдылығымен жаны да тәні де үндесіп, өмірден ойдағыдай ләззәт ала білетін лхасалықтар жаздың шөлен шұғыласында өмірдің ләззәтін міне осылай көруде.

 

 
Бұгынгы жаңалықтар
temırjol 12306 qol telefonı arqalı belet satıp alw kasıbı jeltoqsannıñ 8-kunınen bastap atqarıladı
lï kiçyañ memlekettik keñestiñ ünemilik ister ٴmäjilisin bäsqarip äşti
«Qıtay kommwnïstık partyasınıñ jawapkerşılık qwzaw erejesı» jeke kitap bolıp basıp taratıldı
j k p ortalıq komïtetı «Qıtay kommwnïstık partyasınıñ jawapkerşılık qwzaw erejesın» basıp tarattı
Qıtay xalıq respwblïkası qurılğandığınıñ 70 jıldığın quttıqtaw jelıles talqasınıñ 4-maydan qïmılı
şyañgañdäğı ٴär säladağılär bülikti tyo kezektegi şüğıl mindet,-dedi
wañ yañ çawşyan, vetnam, laos bırlıksap uyımınıñ wakılder uyırmesındegilermen kezdestı
wañ yañ memlekettık sayasï keñes muşelerınıñ ugit-leksya qïmılına qatınastı
lï kıçyañ memlekettık keñestıñ 3-retkı jalpı ٴmajılısın basqarıp aşıp, xı ïçıñdı awmın erekşe a
şyañgañ salt otkızıp, Qıtay xalqanıñ japon şapqanşılarına qarsı soğısı jeñıske jetkendıginıñ 74 jı
Радио филм
adebïet jane oner (bal balalıq) 2012-10-12
zerde 2013-12-13
arşınday alğa tartqan ıle qazaq avtonomyalı oblısı 32-bolım
xabarlar 2013-12-13
adebïet jane oner (xalıq änı qazınam) 2013-12-12
adebïet jane oner (älqïsa) 2013-12-12
dünïe dïdäri 2013-12-12
xabarlar 2013-12-12
arşınday alğa tartqan ıle qazaq avtonomyalı oblısı 31-bolım
xabarlar 2013-12-12
Қазақ радио торабының байланыс әдырысы: Електронді почта :

Әдырысы : Бижиң қаласы фушиңмын сыртқы кошесі 2-аула жұңго радио торабы почта нөмыры :100866
Телефон:010-86093114 400-668-0040 Факыс :010-63909751
E-mail:cn@cnr.cn
Торапта таратылатын дыбыс кескін бағдарламаларының рұхсат нөмыры 0102002
Орталық халық радио стансиасы баспа ұқығы (C)
网上传播视听节目许可证号 0102002 京ICP备05065762号