00:00:00  
 
бас бет хабарлар Орта азиа медиаларға назар Ұлағат азаматтың айтары економика айдыны заң жане замана Парасат
агугай шалқар дариғай - даурен Алем аясында арнаулы хабар радио туралы арна кескін Бижиңдегі қазақтар

Қазыналы қарт

Келуқайнарі :Жүңгө қазақ радё торабы | Жауапты редактор:Әйнәгүл | Жаңаланған уақыт:2014-01-07

 

    Мәден жанымқан ұлы


    4-қазан көктөғәй аүданы дүре аүылынан шалғай, қызылжар қыстағына өрнәләсқән,әүiлдәстәрi"қiйсәгер қарт" атаған қайлан тiлеүкен ұлының отбасына барғаныымда, қайлан ақсақал 3 бөлмелi кiлет үйiнде шай iшiп отыр екен, амандықтан кейiн қазыналы қарт әңгiме тйегiн ағытты.


    -қарағым,1930-жылы қарапайым малшы отбасында өмiр есiгiн аштым.Быйыл 82 жасқа шықтым. Көз көрүден, дiзе қақсам атқа мiнiп жүрүден, екi жылға аяқ басты мал соңынан ерүден,көздеүден де қалып, үйкүшiк шал бөлдiм,қәзiрге дейiн жұтым саү, денемдi тiк алып жүре аламын.Тiс жоқ, айтқан сөзiм ұғынықсыз болып қалды,құлақта аүырлап барады.


    Кәрлiк қүрғiр–меңдетiп барады жыл сайын. 1969-жылы тоғай күжй қiзiмен отаү көтердiм, қәдәнбек,бәқiтбек атты екi тұлымды, әжәргүл, бөкен, нүргүл, гүлнүр, жеңiсгүл, жайна атты 6 кекiлдi сүйдiм, қазыр қолымда кенже қызым ғана бар, екi ұлды семяләндiрiп, 5 қызды құтты орындарына қондырдым.


    1959-жылдан бастап күңшенiң қәмет,қәмәш үшеүiмiз бiр қоста болып 300 жылқысын 4 маүсым қыр соңынан қалмай 1983- жылға дейiн бақтық. 1984-жылы 30 тұяқ мал еншiге тiйдi. Азғана малды 2008-жылға келгенде 100 саүлық,12 түйе,40 ешкi, бiр айғыр үйiр жылқыға жеткiзiп аүқаттандым . 3 жылдан берi мал басын азайтып, 60 мың юанға 7 бөлмелi үй салдырып отырақтастым. Аүылдағы моладан дiнй саүат аштым бәләкезiмде. Аталас ағам қәүен орынбасар ұлы халық қйса – дастандарын толық жаттаған қiйсәгер,естiгенiн құйма құлағына құйып алатын, бiр естiгенiн жатқа алып,қайталй айтып беретiн адам едi . Сол ағаның жетектеүiнде көптеген қыйса – дастанды жатқа алдым. Жылқы күзетiнде болғанда таңға жалғап қйса атйтп беретiнмiн қасымдағы жылқышыларға. Бертiнде 1985- жылы қәлйбек манап ұлы, 1986- жылдары бәяқiмет жұмабай ұлы деген жазүшы азаматтар жазып сызып алып, тасбақа тұсырып алып кеткендi,жүрнәлғә шығардыма жоқпа ол жағын бiлмедiм. Бiрнеше жыл болды дүренiң "бәлертiс арасан"ына бармай қалдым, бұрын барған кезде арасан басында арасан сүына түсе отырып көпке қыйса–дастанды жатқа айтып берiп келдiм де көптеген сырттан келгендер,әүiлдәстәр менi танып алды да "қйсашы қарт" атады.


    Екi жыл болып қалды естiгенiмдi жақсы еске сақтай алмай келемiн, одан бұрын естiгенiмдi жаттап алып, қайта айтып беретiнмiн . Ежелден әдеттiм үлкендердiң әңгiмесiне құлақ түрiп, бар назарымды әүдәрәм,естiгенiмдi жаттап әләм,жүнәлдән,кiтәптән оқып жаттағам жоқ, басқалардың аүызша айтқанынан қйса- дастанды жаттап өстiм .Қонақ болған жерде,төй –төмәләқтә,көп адам топтасқан жердеқйсә –дастандарымды жатқа айтып берiп келемiн,әсте бұлданып,ақы тiлеп көргенiм жоқ.


    <<Батыр тәүке>>, <<Қыз жiбек >>,<<Дәмежән>>,<<Шәкiм- шәкiрт>>,<<Түсiпқән >>,<<Қiямет ахүалы >>, <<Намаз түралы >>, <<Жәдел>>,<<Құла мерген >>, <<Жарапазан >>,<<Жар – жар >> Сяқты тағы басқа ақыт,отарбай қаталы ақын – жыраүлардың көптеген өлең – жырларын жатқа бiлемiн.

    Тоғай шешемiз арасында сөз қыстырды: қарағым, шешең кезiнде мықты адам едi,қәртәйғән сөң,денсәүлiқ жоқ бөлдi,еңбектен қалдық. 1959- жылдан1962 –жылға дейiн iрi қара 2- дүйдiң қыстақ бастығы болып мiдет өтеп,өнән кейiн 4 жыл мал дәрiгерлiк қiзмет iстедiм,семяләнғән соң қiзмет қалып қалды да,мал соңында,от жағып,бала бағып, отбасында күйбiң түрмiспен өмiр өттi. Атаң сәл–серi адам жылқы соңында болып,жатқа қйса –дастан әйтiп,көптiң iшiнде болды. Бiрәқ бұл кiсiнiң қйса –дастанын жйнап жүрналға шығарған және айтыс саханасына қүрметтеп апарған азамат көрмедiм.Бүгiн ғана тiлшi қарағым сенi көрiп отырмын. Жасы жетiп, тiсi түсiп, айтқанын екi қайталайтын кезiнде кез болдың қарағым,атаңа өкпелеме,бәрiн сұрап жазып –сызып ал. Ескерүсiз,әүiл басшыларының мән бермеүiнде қазыналы қартымыз шағын қыстақта отбасындық күйбеңмен өмiрiн өткiзiп жатыр екен мiне осылай.


    Қазыналы қартымыздың жатқа алған қйса –дастандарын қағаз бетiне,тәспәғә түсiрiп алүға қатысты орындар мән бере жатар алдағы жерде. Үақыт – алтын,үақыт – қымбат, күн өткен сайын жас құрқұр әртпәсә,кемiмейдi емеспе ? - деген қазыналы қарттың сөзi есiмiзде болсын ағайындар. Көненiң көзi болған қазыналы қарттың қалтарыста қалмай,ой түбiндегi көнеқйсә-дәстәндәрi белгiлi қәләмгерлер жағынан жүрнал бетiнде жарық көрдей тұрып, сол күнге жеткiзгенше қартымыздың денсәүлiғi мықты болсын деп тiлейiк ағайындар !

 
    Көненiң көзi, ендiгiнiң қарты болған қазыналы қартымыз қайлан ақсақалдың денсәүлiғi мықты,отбасы аман болсын деген тiлектемiз бiздер !!!

сүретте: қазыналы қарт- қайлан

 

көктөғәй аүданы дүре аүылы

Қазақ радио торабының байланыс әдырысы: Електронді почта :

Әдырысы : Бижиң қаласы фушиңмын сыртқы кошесі 2-аула жұңго радио торабы почта нөмыры :100866
Телефон:010-86093114 400-668-0040 Факыс :010-63909751
E-mail:cn@cnr.cn
Торапта таратылатын дыбыс кескін бағдарламаларының рұхсат нөмыры 0102002
Орталық халық радио стансиасы баспа ұқығы (C)
网上传播视听节目许可证号 0102002 京ICP备05065762号

OLDSRC="News_list.css" OLDID="405" RELATED="1">>> OLDSRC="News_list.css" OLDID="405" RELATED="1"> OLDSRC="News_list.css" OLDID="405" RELATED="1">