ينفورماتسيا اشكەرەلەۋ: mzjubao@cnr.cn

وزەكتى ماقالالار

تاماقتان سوڭ بىلاي ارەكەتتەنسەڭىز، تۇينەك بولاسىز

来源:央广网     |责编:达吾力别克|     发布日期: 2020-11-21 18:55

 

ساقتانىڭىز، تاماقتان سوڭ مىنا ارەكەتتى ىستەسەڭىز، ىشەك جولىنىڭ ولەتتەنۋىن كەلتىرىپ شىعارۋى مۇمكىن

بۇرىنعىلار «استان كەيىن ءجۇز قادام ءجۇرىپ كەلسەڭ، عاسىر جاسايسىڭ» دەگەن ەكەن. كوپتەگەن ادام تويا تاماقتانىپ العان سوڭ ازىراق ارەكەتتەنىپ، تاماق ءسىڭىرۋدى ءجون سانايدى. الايدا، تاماقتان سوڭ ارەكەت جاساۋدىڭ دا شەگى بار، استان سوڭ سۇراپىل ارەكەت جاساۋدان تۇينەك بولىپ قالعان ادام از ەمەس.

وندا تۇينەك بولۋ دەگەنىمىز تەگى نە؟ نەلىكتەن تاماقتان سوڭ قاتتى ارەكەتتەنسە، ادام تۇينەك بولادى؟ بۇل ناۋقاس ومىرگە حاۋىپ توندىرە مە؟ بۇگىن وسى تۋرالى جان-جاقتىلى ساۋات بەرەمىز.

 

1

 

تۇينەك بولۋ دەگەنىمىز ىشەكتىڭ ءتۇيىلىپ قالۋى ما؟

 

تۇينەك بولۋ دەگەنىمىز ـ بەلگىلى ۇزىندىقتاعى ىشەكتىڭ ءبىر تۇراقتى نۇكتەنى بويلاپ بەلگىلى بۇرىشتا بۇرالۋى، بۇرالعان ىشەك قۋىسىنىڭ ەكى ۇشى قىسىمعا ۇشىرايدى دا، كلينيكالىق اۋرۋ بەلگىلەرىن كەلتىرىپ شىعارادى.

 

تۇينەك بولۋدى ىشەكتىڭ ءتۇيىلىپ قالۋى دەپ تۇسىنسەك تە بولادى. ويتكەنى، ىشەك قۋىسىنىڭ بۇرالۋ بۇرىشى ۇقسامايتىندىقتان، كەلتىرىپ شىعاراتىن كلينيكالىق بەلگىسى دە ۇقساس بولا بەرمەيدى. «ىشەكتىڭ ءتۇيىلۋى» بۇرالۋ بۇرىشى ءبىرشاما ۇلكەن بولعان اۋىر دارەجەدەگى تۇينەك بولۋ، مۇنىڭ ناۋقاس جاعدايى وتە قاتەرلى بولادى.

ىشەك نەگىزىنەن اششى ىشەك، جۋان ىشەك جانە تىك ىشەك بولىپ بولىنەدى. ولار قۇرساق قۋىسىندا بەلگىلى تارتىپپەن يرەلەڭدەي ورنالاسقان. ال ىشەكتىڭ ءتۇيىلۋى كوبىنەسە اششى ىشەكتە جانە جۋان ىشەكتىڭ بۇيەن مەن s ءتارىزدى توق ىشەك بولىمىندە پايدا بولادى. ىشەك تۇيىلگەن ورىن ۇقساس بولماۋىنا قاراي كورىلەتىن كلينيكالىق بەلگىلەرى دە ۇقساس بولمايدى. 

 

اششى ىشەكتىڭ ءتۇيىلۋى

 

بۇل تاماقتان سوڭ قاتتى ارەكەت جاساۋدان نەمەسە اۋىر دەنە ەڭبەگىن ىستەۋدەن پايدا بولادى. نەگىزگى بەينەسى ـ ادامنىڭ ءىشى تولاسسىز اۋىرىپ، اندا-ساندا وتە قاتتى بۇراپ كەتەدى، ءبۇيىردىڭ جانە ارقانىڭ اۋرۋى قوسانجارلايدى، ناۋقاس ادام قۇسادى، ىشتەن جەل جانە دارەت جۇرمەي قالادى.

 

بۇيەننىڭ ءتۇيىلۋى

قۇرساق ءبولىمى دۇركىن-دۇركىن اۋىرىپ، ءىش كەبەدى، جۇرەك اينۋ، قۇسۋ قاتارلى جاعدايلار قوسانجارلايدى. ناۋقاستىڭ دامۋ قارقىنى ادەتتە اششى ىشەكتىڭ تۇيىلۋىنەن دە تەز بولادى.

 

s  ءتارىزدى توق ىشەكتىڭ ءتۇيىلۋى

 

تيپتىك ءۇش بىرلەسپە بەلگىسى ـ ءىش كەبەدى، ءىش اۋىرادى جانە ءىش قاتادى. سونىمەن بىرگە جۇرەك اينۋ، قۇسۋ قاتارلى بەلگىلەر دە ۇنەمى قوسانجارلايدى. بۇل كوبىنەسە ۇزاق ۋاقىتتىق ءىش قاتۋ تاريحى بار قارتتاردا كەزدەسەدى، ىشەكتىڭ ولەتتەنۋى مەن تەسىلۋى قاتارلى قوسانجار اۋرۋلار وڭاي تۋىلادى.

2

 

تۇينەك بولۋ نەلىكتەن «ىشەك جولدارىنداعى قاندى قول» اتالادى؟

تۇينەك بولۋ ادەتتە ۇنەمى تۇتقيىل ۇستايدى. ناۋقاستىڭ دامۋ قارقىنى اسا تەز، ءولىم-ءجىتىم مولشەرى جوعارى بولاتىن، ۇنەمى كەزدەسەتىن قۇرساق شۇعىل سيپاتتى اۋرۋى. سوندىقتان «ىشەك جولدارىنداعى قاندى قول» اتالعان.

 

تۇينەك بولعان كەزدە بۇرالعان ىشەك قۋىسىنىڭ ەكى باسى قىسىمعا ۇشىرايدى دا، بەلگىلى ۇزىندىقتاعى ىشەك قۋىسى تۇيىقتالىپ، «تۇينەك سيپاتتى ىشەك توسىلۋىن» كەلتىرىپ شىعارادى. 

 

مۇنداي تۇيىقتالۋ مەن قىسىمعا ۇشىراۋدان ىشەك قۋىسىنىڭ قانمەن قامداۋى اۋىر دارەجەدە توسقىندىققا ۇشىراپ، سول ارقىلى ىشەك بۇيىرىندە قان ۇيۋ، سۋلى ىسىك جانە ولەتتەنۋ پايدا بولادى دا، ىشەك بارىنشا السىرەيدى. الدا-جالدا ىشەك قۋىسىنا تۇسكەن قىسىم ارتار بولسا، ىشەكتە ۇلعايۋ تۋىلىپ، ىشەك ءبۇيىرى وڭاي تەسىلەدى. 

 

ەگەر تۇينەك بولدىم دەگەن كۇمان تۋىلا قالسا، دەرەۋ شيپاگەرگە كورىنگەن ءجون. تۇينەك بولعان ادامنىڭ ءولۋ سەبەبى كوبىنە دەر كەزىندە ەمدەلمەۋدەن كەلىپ شىعادى.

 

ناۋقاس ادام ەگەر دەر كەزىندە ەمدەلمەسە، ىشەكتىڭ تەسىلۋىنە اپارىپ سوعۋى مۇمكىن. وندا ىشەك قۋىسىنداعى زاتتار قۇرساق قۋىسىنا جايىلىپ، قۇرساق پەردەسىنىڭ جەدەل قابىنۋىن كەلتىرىپ شىعارادى. ناۋقاس جاعدايى اۋىر بولعانداردا ەلەكتروليتتىڭ جانە قىشقىل مەنءسىلتىنىڭ تەپە-تەڭدىگى بۇزىلۋ، ءتىپتى ۋلانۋ سيپاتتى شوك بولۋ قاتارلى جاعدايلار كورىلەدى، ءولىم-جىتىم سالىستىرماسى 15ـ%20 كە جەتەدى.

3

تاماقتان سوڭ سۇراپىل ارەكەت جاساسا، ىشەكتىڭ تۇيىلۋىنە ءتىپتى دە وڭاي شالدىعا ما

ىشەكتىڭ ءتۇيىلۋىن كەلتىرىپ شىعاراتىن قاتەرلى فاكتورلاردا ىشكى سەبەپ تە، سىرتقى سەبەپ تە بولادى

 

ىشكى سەبەپ

 

ىشەك جولىنىڭ وزىندىك فاكتورى. ىشەك شۋماعى نەمەسە شاجىرقاي وتە ۇزىن بولۋدان ىشەك جولى ارەكەتى ءبىرشاما زور بولادى دا، وسىدان بارىپ ۇقساماعان دارەجەدە ىشەكتىڭ بۇرالۋى كەلىپ شىعادى. قاراپايىمداستىرىپ ايتار بولساق، «ۇزىن ءجىپ وڭاي تۇيىلەدى عوي».

 

سىرتقى سەبەپ

 

 ىشەك جولىنان تىسقارى سەبەپتەر. ىشەك شاجىرقايىنىڭ جابىلماۋىن كەلتىرىپ شىعارعان كوكىرەك ءبولىمى وپەراتسياسى تاريحى، ىشەك جولى وسپەسى، ىشەك قۋىسىنداعى ىشەك قۇرت قاتارلىلار، سونىمەن بىرگە كەيبىر ناشار تۇرمىستىق ادەتتەر، مىسالى، وتە تويا تاماقتانۋ، داعدىلى ءىش قاتۋ، سۋىق، اششى تاعامداردىڭ تىتركەندىرۋى، تويا تاماقتانىپ العاننان كەيىن سۇراپىل ارەكەت جاساۋ نەمەسە اۋىر دەنە ەڭبەگىمەن شۇعىلدانۋ قاتارلىلار.

 

تويا تاماقتانىپ العاننان كەيىن سۇراپىل ارەكەت جاساۋ نەمەسە اۋىر دەنە ەڭبەگىمەن شۇعىلدانۋ جاستار مەن وسپىرىمدەردىڭ تۇينەك بولۋىندا ۇنەمى كەزىگەتىن سەبەپ. تويا تاماقتانعان سوڭ ىشەك جولىنداعى زات ءبىرشاما مول بولادى دا، سالماعى ارتىپ، ىشەك ءتىپتى دە قاتتى جيىرىلادى. ونىڭ ۇستىنە ىشەك جولىنىڭ ءار بولەگىندەگى جيىرىلۋ ءبىر كەلكى بولمايدى دا، ىشەك جولىنىڭ ورنىندا وزگەرىستەر پايدا بولىپ، ىشەك جولىنىڭ ءتۇيىلۋىن ءتىپتى دە وڭاي كەلتىرىپ شىعارادى.

 

 ىشەكتىڭ ءتۇيىلۋى وسىنشالىق قورقىنىشتى بولسا، ودان قالاي ساقتانامىز؟

4

 

ىشەكتىڭ تۇيىلۋىنەن ساقتانۋ ءۇشىن تومەندەگىدەي ۇسىنىس بەرەمىز

مۇندا نەگىزىنەن ىشەك ءتۇيىلۋىن كەلتىرىپ شىعاراتىن سىرتقى سەبەپتەرگە قاراتا ايتىلادى: اقاۋسىز تاماقتانۋ ادەتىن جانە تۇرمىس ادەتىن قالىپتاستىرۋ كەرەك. 

 

ەڭ اۋەلى، تاماقتان كەيىن سۇراپىل ارەكەت جاساۋدان جانە اۋىر دەنە ەڭبەگىمەن شۇعىلدانۋدان ساقتانعان ءجون. ەڭ ابزالى تاماقتان سوڭ جارتى ساعاتتان ءبىر ساعاتقا دەيىن دەمالعان سوڭ بارىپ ءبىرشاما جەڭىل ارەكەتپەن اينالىسىپ، سوڭىرا ارەكەت مولشەرىن عىلمي تۇردە بىرتىندەپ كوبەيتسە بولادى.

 

ونان قالا بەرسە وتە تويا تاماقتانۋدان، سۋىق نەمەسە اششى تاماقتاردى تۇتىنۋدان  ساقتانۋ كەرەك. تاماقتى قالىپتان تىس كوپ ىشسە، ىشەك جولىنىڭ تىتىركەنۋىن جانە جۇگىن اۋىرلاتادى.

 

ەڭ سوڭىندا، مەرزىم بويىنشا دەنساۋلىق تەكسەرتىپ، ىشەك جولىندا اۋرۋ بار-جوقتىعىن انىقتاتىپ تۇرۋدى ۇسىنىس ەتەمىز. الدا-جالدا قۇرساق اۋرۋ، ءىش كەبۋ، جۇرەك اينىپ قۇسۋ، ىشتەن جەل جۇرمەي قالۋ، دارەت جۇرمەي قالۋ سياقتى ەرەكشە جايسىزدانۋ جاعدايلارى بايقالسا، دەر كەزىندە شيپاحاناعا بارىپ ەمدەلۋ كەرەك.

 

اۋدارعان: نۇرگۇل قۇمارقان قىزى

 

中央广播电视总台 央广网 版权所有

تاماقتان سوڭ بىلاي ارەكەتتەنسەڭىز، تۇينەك بولاسىز

ساقتانىڭىز، تاماقتان سوڭ مىنا ارەكەتتى ىستەسەڭىز، ىشەك جولىنىڭ ولەتتەنۋىن كەلتىرىپ شىعارۋى مۇمكىن