ينفورماتسيا اشكەرەلەۋ: mzjubao@cnr.cn

ۋنيۆەرسال

دەنساۋلىقتى قورعاۋ جوسپارىڭىز بولسىن

来源:جۇڭگو قازاق راديو تورابى     |责编:古丽美热|     发布日期: 2020-09-04 09:57

 

سۇن جيڭيۇي 

اۋدارعان : نۇرلان قاناش ۇلى 


    مەن بىيىل 60 جاستامىن. بۇرىننان توسەگىمنىڭ باس جاعىنا ءتۇرلى جوسپارلارىمدى جازىپ قوياتىن ادەتىم بار ەدى. قارتايۋ تابيعي زاڭدىلىق، دەسەدە ءار ءبىر ادامدا دەنساۋلىعىن قورعاۋ جوسپارى بولۋ كەرەك. ال مەنىڭ جوسپارىم تومەندەگىدەي : 

    ءبىرىنشى، كۇننەن – كۇنگە قارتايىپ بارا جاتقانىمدى، دەنساۋلىعىمدى بارىنشا كۇتىمدەۋدىڭ كەرەك ەكەنىن ءبىلدىم. وتكەن جىلى ءبىر قوماقتى كىتاپ شىعارامىن دەپ قاتتى قالجىراپ كەتتىم. سودان بىيىل قىزمەتىمدى جەڭىلدەتۋدى ويلاپ، ءبىرقانشا ويعا العان ىستەرىمدى ۋاقىتشا كەيىنگە قالدىردىم. سەبەبى مەنىڭ 5 ءتۇرلى قوعامدىق مىندەتىم بار ەدى، ونىڭ ۇشەۋىنەن شەگىنە تۇرىپ، قالعان ەكەۋىنىڭ قىزمەتىن اتقارۋعا كەلىستىم. 

    ەكىنشى، جۋىقتا ىشەگىمدى تەكسەرتپەكشىمىن. ويتكەنى مەندە تۇقىم قۋالاۋ سيپاتتى توق ىشەك اۋىرۋى بار ءارى توق ىشەك راگىنا وزگەرۋ حاۋپى وتە كۇشتى. سوندىقتان دەنساۋلىعىمدى جالپى بەتتىك تەكسەرتىپ العانىم ءجون، سونىمەن بىرگە ەكى رەت تىسىمدى جۋعىزىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىرمىن. 

    ءۇشىنشى، مەن ەت – جەڭدى ادامىن، اقىرىنداپ ارىقتاۋدى جۇزەگە اسىرماقشىمىن. دەنە سالماعىم ٴبىرشاما اۋىر، قانداعى قانت قۇرامى دا جوعارىلاۋ، سول ءۇشىن مەن دەنەمدەگى مايدى ازايتىپ، بۇلشىق ەتتى شىنىقتىرۋ ءادىسىن قولدانباقشىمىن. بۇل ءۇشىن مەن ءار كۇنى جارىم ساعاتتاي جاياۋ جۇرەمىن. وتباسىمەن قىزمەت ورنىمنىڭ ارالىعى 6 كيلومەتر، جول ورتاسىنا دەيىن جاياۋ ٴجۇرىپ، ودان كەيىن كولىككە وتىرامىن. 

    ٴتورتىنشى، ازىرگى زامان تالابىنا ۇيلەسەتىن عىلمي ازىقتانۋ ادەتىن قالىپتاستىرماقشىمىن. مۇندا، تاڭەرتەڭ جەڭىل، حورەكتىگى مول تاماقتار، ياعني، ءبىر ىستاكان ءسۇت، بىراز پراندىك، ءبىر تال جۇمىرتقا جانە ٴوزىم ۇناتاتىن جەمىس-جىيدەكتەردەن جەيمىن. تۇستە مەكەمەنىڭ اسحاناسىنان ٴوزىم ۇناتىپ جەيتىن تاماقتاردى ساتىپ الىپ جەيمىن دە كەشتە نەگىزىنەن سۇيىق تاماق ىشۋگە ادەتتەندىم. تۇستىڭ الدىندا ءبىر بوتەلكە ايران، تۇستەن كەيىن جانە دە ءبىراز جەمىس – جىيدەك جەيمىن. بۇل ادەتىمدى ۇزبەي جالعاستىرىپ كەلەمىن.ءار كۇنى 9 دا جاتىپ، تاڭەرتەڭ 5 جارىمدا ورنىمنان تۇرامىن. مۇنان سىرت، بىيىلدان باستاپ جۇبايىمىز ەكەۋمىز 500 يۋاندى دەنساۋلىقتى قورعاۋ امانات قارجىسى ەتىپ بانكەگە اماناتقا قودىق. مىنە بۇل مەنىڭ دەنساۋلىق قورعاۋ جوسپارىم.<< دەنساۋلىقتىڭ قادىرىن قارتايعاندا بىلەسىڭ >> دەگەن ءسوز تەگىن ايتىلماعان. دەسەدە، ادامزاتىڭ دامۋ زاڭدىلىعىنا قۇرمەت ەتۋ كەرەك. مەن ماڭايىمداعى دوستارىما ۇنەمى دەنساۋلىقتى قورعاۋ جونىندە ءناسيحات ايتىپ وتىرامىن. كوپتەگەن ادامدار قىزمەت پەن دەنساۋلىقتىڭ قاتىناسىن دۇرىس ءبىر جايلى ەتە المايدى، اسىرەسە، قازىرگى ادامدار اراسىدا بىلاي ويلايتىندار نەكەن ساياق، وتە موتە ورتا جاستاعىلار، ولار قىزمەت ءۇشىن دەنساۋلىعىن قۇرباندىققا شالادى. شىنىن ايتقاندا، اقشا تابۋعا اڭسارلارى اۋىپ العان. اۋەلى، اقشا بولسا دەنساۋلىقتى ساتىپ الۋعا بولادى دەپ قارايدى. بۇل كوزعاراس بۇكىلدەي قاتە. 

    كوپتەگەن ادامدار دەنساۋلىقتىڭ التىننان دا ارداقتى ەكەنىن، ول بولماسا ەشتەڭە ىستەي المايتىندىعىن بىلە تۇرا، نە دەنساۋلىقتى قورعاۋ ءبىلىمىن، نە دايىنداعان قارجىسى جوق بولعاندىقتان سىرقاتتانا قالسا بولدى سالىندىسى سۋعا كەتىپ، ونجىرعاسى ءتۇسىپ كەتەدى. 

    مەن جاس كەزىمنەن باستاپ دەنە شىنقتىرعا ەرەكشە اۋەس بولدىم ءارى ورتا جاسقا كەلگەنگە دەيىن دەنە شىنىقتىرۋدى باتىل جالعاستىرىپ وتىرعاندىعىمنان، قىزمەتىم قانشا قاربالاس بولسادا دەنساۋلىعىمنان ەشقانداي اقاۋ شىقپادى. ءبىراق، اكە-شەشەم ەكەۋىندە دە جوعارى قان قىسىم اۋىرۋى بار بولعاندىقتان مەن بۇل جاعىنان ەرتەرەك دايىندىق كوردىم. سەبەبە، دەنساۋلىق وزىڭدىكى ەمەس پە ؟! 

    كەيبىرەۋلەر اۋىرعاندا بارىپ شيپاگەردى ىزدەيدى، شيپاگەردە ناۋقاستىڭ دياگنوزىن ايىرىپ، اۋىرۋىنا قاراي ءدارى بەرەدى ءارى ۋاعىندا ىشۋدى ۇنەمى قاداعالاي تاپسىرىپ جاتقانىن ەسيمىز. ال بۇلار از ۋاقىت ءىشىپ، ودان كەيىن ىشپەيدى نە باسقالاردىڭ قۋزاۋىنا يەك سۇيەيدى. كۇندەلىكتى ازىقتانۋدا ازىقتىقتىڭ قۇرەكتىگىنە كوڭىل بولمەيدى. مىنە مۇنىڭ وزى ءوزدەرىن دۇرىس مەڭگەرە الماعاندىق. ال ەندى بىرەۋلەر ساۋلەتتى باسپانا، جەڭىل اۆتوموبيل، قىمبات باعالى اراق-تەمەكى ساتىپ الۋعا اقشالارىن اياماي جۋمسايدى، كەرىسىنشە، دەنساۋلىعىن كۇتىمدەۋگە اقشاسىن قىيمايدى، ال ەندى بىرەۋلەر ناۋقاسقا شالدىعا قالسا بولدى، قاجەتتى اقشانى تابا الماي قىينالادى، بۇل نەتكەن كۇلكىلى ءىس دەسەڭىزشى. 

    مەنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى جوسپارىم بار، ول بولسا كوڭىل كۇي جاقتاعى اقاۋسىزدىق. مۇندا ەڭ ماڭىزدىسى اشىق-جارقىن مىنەز قالىپتاستىرۋ. كەيبىر ادامدار ساۋلەتتى باسپانا، جەڭىل اۆتوموبيل ساتىپ الۋ ءۇشىن ابىگەر بولىپ جۇرەدى. ءبىراق سەن ەندى عانا جوعارى مەكتەپ بىتىرىپ، بىرەر كاسىپتىڭ باسىن ەندى عانا ۇستادىڭ دەلىك، سوندا سەن جوعارىداعىداي ىستەرگە ارتىق بوي ۇرعانىڭمەن قولىڭنان نە كەلەدى، قولىڭنان كەلگەن كۇنىڭ وزىندەدە قاتتى قىينالۋىڭ مۇمكىن ءارى رۋحي جاقتان دا زور باسىمدىلىق الا كەلەرى داۋسىز. باردام ادامدارعا زاتىق قاجەتسىنۋ وتە قاراپايىم سەزىلگەنمەن، قوڭىر قالتا ءبىز ءۇشىن مۇنداي تۇرمىستى اڭساۋدا، بوس قىيالعا سالىنۋدىڭ ءوزى دە ۇلكەن دەرت. مۇنداي تۇرمىس سەنىڭ دەنساۋلىعىڭدى بۇزادى. ودان دا وزىمىزدى وزىمىز جۇباتاتىن، وزىمىزدى قىيىنشىلىقتاردان قۇتىلدىراتىن توزىمدىلىك قابىلەتىن ۇيرەنۋىمىز قاجەت. بىلايشا ايتقاندا AQ دىڭ رۋحىن ۇيرەنگەنىمىز ءجون. مىسالى، مەنىڭ وزىم بەلدى پروفەسسورمىن. مەكەمە تۇراي ۇي بولگەندە، ماعان 6-قاباتتاعى ۇي ءتىيدى دە باسشىمىزدىڭ شوفەرىنە 3-قاباتتان ءتىيدى. ارينە بۇعان مەنىڭ دە اشۋىم كەلەدى عوي، كەمپىرىم دە << قولىڭنان ەشنارسە كەلمەيدى >> دەپ جەر جەبىرىمە جەتىپ سىباپ الدى. سودان كەيىن مەن جۇبايىما 3-قانات پەن 6-قاباتىڭ ەرەكشەلىگىن تۇسىندىردىم. بىرىنشىدەن، 6-قابات تىنىش، مەن تىنىشتىقتى جاقتىرتامىن. مۇنىڭ ءوزى مەنىڭ تالەيلى ەكەنىمدى كورسەتەدى. ەكىنشىدەن، 6-قابات جازدا ىستىق بولعانىمەن، قىستا جىلى بولادى. دەمەك، كۇن نۇرىنان ەمىن-ەركىن يگىلىكتەنەمىن. ۇشىنشىدەن، دەنە شىنىقتىرۋعا وتە پايدالى. تورتىنشىدەن، كۇن نۇرى مونشاسىن ىستەتۋگە وتە پايدالى، ءبىر تىيىن اقشا جۇمساماي جىلى سۋمەن ىدىس – اياق جۋامىز، مونشاعا دا تۇسەمىز دەپ جۇرىپ كەمپىرىمدى ارەڭ يلاندىردىم. 

    كوكتەم مەرەكەسى دە كەلدى. ءار ءبىر وت باسىنداعىلاردىڭ بارلىعى شاتتىققا شومىپ مارە-سارە بولىسىپ جاتتى. ءال-اۋقاتى جاقسىلاردىڭ مەرەكەنى تويلاۋى ءتىپتى دە بولەك. ولاردىڭ كەيبىرەۋى شەتەلگە شىعىپ ساياحاتتاسا، كەيبىرەۋلەرى ەل ىشىندەگى اتاقتى ساياحات ورىندارىنا بارۋدا. ال قوڭىر قالتالى بىزدەر جان ۇيامىزدا وتىرىپ، دوستارىمىزبەن، كورشى – قولاڭدارمەن بىرگە، كىتاپ وقىپ، تەلەۆيزور كورەمىز، اڭگىمەلەسەمىز. مۇنىڭ ءوزى ءبىز ءۇشىن ەڭ ءلازاتتى ءومىر، بۇل ەڭ تىنىش ومىر، ناپسىقورمارلىقتان، رۋحي بىلعانىشتان اۋلاق تازا ءومىر. 

    مەن قاتىقسىز قارا تاماقتى وتە جاقسى كورەمىن. ۇيتكەنى مۇنداي تاماقتانۋ دەنساۋلىققا پايدالى. مەن اللەۆمەتتىك ورىندا ۇزدىك قىزمەت ىستەسەم دە ماردىمدى اقشا جىيناي المادىم. ءبىراق، دوستارىم كوپ، كوپشىلىكتىڭ بارى مەنى قاتتى قۇرمەتتەيدى. قىزمەت ىستەگەن مەزگىلدە قاتتى شارشاعانداي سەزىنسەمدە، باسقالاردىڭ مەنى قۇرمەتتەگەنىن كورگەنىمدە ءوزىمدى قاتتى باقىتتى سەزىنەمىن ءارى الاڭدامايمىن. باسقالاردىڭ الدىندا بەتىم جارىق، كوڭىلىم توقتاي سەزىلەدى. بۇل ماعان ءبىر ءتۇرلى كوڭىلدىلىك باعىشتايدى. 

    مەن باستان اقىرى 3 ءتۇرلى شارتقا بويسىنىپ كەلدىم. بۇلار قورەكتىگى مول ازىقتىقتارمەن ازىقتانۋ، ۇزبەي دەنە شىنىقتىرۋ جانە كوڭىل كۇيدى ورنىقتى ۇستاۋ، بۇل ۇشەۋىنىڭ بىردە – ءبىرى كەم بولماۋى ءتىيىس. ازىرگى جاستار ءۇشىن تۇراقتى كوڭىل كۇي ەرەكشە ماڭىزدى. مەن جاس كەزىمدە اتاققا بوي ۇرعان جان ەمەسپىن. مەنىڭ العان ەڭ ۇلكەن مانسابىم جۇمىسشىلار ۇيىمىنىڭ گرۋپپا باسعى بولدىم. وسى مانسابىما سول كەزدە ەرەكشە قاناعاتتاندىم. مانسابىم جوعارى بولماعانىمەن، قىزمەتتى وتە شوگەل ىستەيتىنمىن ءارى ومىر بويى كىتاپ وقۋدان جالىققان جان ەمەسپىن. وسىنداي ەرەكشەلىگىمنىڭ ارقاسىندا قىزمەت ناتيجەم باسقالاردىڭ الدىندا بولعاندىقتان، عىلمي اتاقتى الۋدا ەشكىمنىڭ تالاسىنا تۇسپەي ماعان بەرىلدى. دەنساۋلىقتى قورعاۋ قاراجاتىن ۇزبەي جىيناپ كەلەمىن، قىزمەتىم قانشا قاربالاس بولسادا، ۇستەمەلەپ جۋمىس ىستەۋ ارقىلى باسشىنىڭ تاپسىرعان جۋمىسىن قالتقىسىز قالقىسىز ۋاعىندا ورىنداعان دۇرىس. كەيبىرەۋلەر اۋىز جۇزىندە وتە قاربالاس دەگەنىمەن، ءىس جۇزىندە ونشالىقتى قاربالاس ەمەس. باستاپتاعى سوزىمەن قايتا ورالايىن، مۇكىندىك بار دەنساۋلىعىمىز ءۇشىن ۋاقىت شىعارىپ، ارەكەت جاساپ تۇرايىق. 

    سىزدەر مەنى دەنساۋلىق قورعاۋ مامانى دەپ قالماڭىزدار. مەن ونداي ادام ەمەسپىن، تەك ادەتتەگى قاراپايىم قارتپىن ءارى تاجىريبەلى، كوپتى كورگەن قارتتىڭ ءبىرىمىن. باسقالاردىڭ وزدەرىن قالاي باپتاۋى كەرەك ەكەنى جونىندە سىر شەرتكەنىم عوي، سوڭىندا، بارلىقتارىڭىز دەنساۋلىقتارىڭىزعا ەرەكشە كوڭىل بولىڭىزدەر، كۇتىنە جۇرىڭىزدەر، وزدەرىڭىزدى ايالاي بىلىڭىزدەر. ءار كىمنىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ – ءار كىمنىڭ ءوز قولىندا ەكەنىن ەرەكشە ەسكەرتپەكشىمىن. 

      اۆتوردىڭ قىزمەت ورنى: قۇتىبي اۋدانى تورعايتى قالاشىق باستاۋىش مەكتەبى

中央广播电视总台 央广网 版权所有

دەنساۋلىقتى قورعاۋ جوسپارىڭىز بولسىن

ءار كىمنىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋ – ءار كىمنىڭ ءوز قولىندا ەكەنىن ەرەكشە ەسكەرتپەكشىمىن